Jako kancelaria z wieloletnim doświadczeniem w sporach z NFZ, reprezentując szpitale i przychodnie w postępowaniach sądowych oraz negocjacjach ugodowych, obserwujemy narastające napięcia finansowe w relacjach z Funduszem. Na początku 2026 roku problemy z rozliczeniem nadwykonań oraz chroniczne opóźnienia w regulowaniu należności za świadczenia limitowane i nielimitowane osiągają skalę zagrażającą płynności wielu placówek.

Stan rozliczeń nadwykonań po 2025 roku

W 2025 roku NFZ w dużej mierze wywiązał się z zobowiązań za nadwykonania nielimitowane (w tym programy lekowe i chemioterapię). Jednak już w drugiej połowie 2025 roku pojawiły się znaczące zaległości, szczególnie w IV kwartale, co przeniosło się na bieżący rok.

Na styczeń 2026 sytuacja wskazuje na lukę budżetową NFZ szacowaną na poziomie nawet 23 mld zł, co bezpośrednio wpływa na tempo aneksowania umów i wystawiania rachunków za nadwykonania. Wiele oddziałów wojewódzkich opóźnia decyzje o ugodach, co blokuje fakturowanie i generuje dodatkowe koszty odsetkowe po stronie świadczeniodawców.

Opóźnienia w bieżących płatnościach i ich skutki operacyjne

Opóźnienia w regulowaniu faktur za świadczenia w ramach kontraktów (nawet te w limicie) sięgają obecnie kilku miesięcy, co zmusza dyrektorów do przesuwania planowych zabiegów, ograniczania przyjęć oraz negocjowania z dostawcami prolongat terminów płatności. W efekcie rosną zobowiązania wymagalne SPZOZ – w I kwartale 2025 odnotowano wzrost o blisko 40% r/r.

W praktyce oznacza to realne ryzyko utraty płynności, zwłaszcza w placówkach o wysokim udziale świadczeń nielimitowanych (np. SOR, porody, OIT). Orzecznictwo potwierdza obowiązek NFZ do pełnego finansowania nadwykonań w stanach nagłych, jednak Fundusz coraz częściej kwestionuje kwalifikację, wymuszając postępowania sądowe.

Strategie dochodzenia roszczeń w obecnych warunkach

W kontekście prognozowanej luki na 2026 rok kluczowe jest proaktywne przygotowanie:

• Solidna dokumentacja: Szczegółowe uzasadnienie konieczności nadwykonań (protokóły SOR, karty przyjęć, analiza kolejek w innych placówkach) – to podstawa skutecznego żądania aneksu lub ugody.
• Wezwania przedsądowe z odsetkami: Systematyczne wysyłanie wezwań do zapłaty za opóźnione faktury, z naliczaniem odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych.
• Postępowania sądowe: Termin przedawnienia 3 lata – warto inicjować je równolegle z negocjacjami ugodowymi. Linia orzecznicza konsekwentnie przyznaje rację świadczeniodawcom w stanach nagłych i niezbędnych.
• Monitoring planu finansowego NFZ: Śledzenie dodatkowych dotacji budżetowych.

W mojej praktyce kancelarie prawne często odzyskują dla klientów znaczące kwoty zarówno w ugodach, jak i wyrokach, minimalizując jednocześnie ryzyko utraty kontraktu.

Podsumowanie: czas na zdecydowane działania

W 2026 roku presja finansowa na NFZ nie słabnie, co wymaga od dyrektorów placówek medycznych jeszcze większej czujności i profesjonalnego wsparcia prawnego. Ignorowanie zaległości prowadzi do spirali zadłużenia, natomiast konsekwentne dochodzenie roszczeń pozwala nie tylko odzyskać należności, ale także wzmocnić pozycję negocjacyjną na przyszłe kontrakty.

Jeśli Państwa placówka zmaga się z opóźnieniami lub odmowami rozliczeń nadwykonań, zapraszam do kontaktu – specjalizujemy się w kompleksowej obsłudze sporów z NFZ, od analizy dokumentacji po reprezentację sądową. Razem możemy skutecznie chronić interesy finansowe podmiotu leczniczego w tych trudnych warunkach.